Strategia inwestycyjna Fundacji Rodzinnej: Jak zbudować portfel na pokolenia?

Celem nadrzędnym Fundacji Rodzinnej jest, co do zasady, utrzymanie realnej   wartości zgromadzonego majątku oraz zapewnienie stałych dochodów   beneficjentom (zazwyczaj członkom rodziny). Fundacja ma działać jak   perpetuum mobile – kapitał podstawowy (tzw. żelazny) ma pracować, a   wypracowane nadwyżki finansują życie beneficjentów. Idealny scenariusz   inwestycyjny to taki by przyrost kapitału Fundacji Rodzinnej po wypłacie  świadczeń dla beneficjentów był szybszy od wskaźnika inflacji w danym czasie.   Mamy wtedy gwarancje, że realna wartość kapitału Fundacji Rodzinnej w czasie   jest zachowana.  Aby ten mechanizm działał bez zakłóceń, struktura portfela powinna   przypominać profesjonalny, zdywersyfikowany fundusz   typu Endowment (model znany z fundacji uniwersyteckich w USA), oparty na   solidnych, równoważących się filarach, dobrze balansujący pomiędzy  płynnością wynikającą z potrzeb beneficjentów a wzrostem wartości kapitału  Fundacji Rodzinnej.  

1. Filozofia bezpieczeństwa: Ochrona przed zmiennością  

Fundacja Rodzinna nie może pozwolić sobie na spekulację czy pogoń za   maksymalną stopą zwrotu za wszelką cenę. Jej cel jest inny: ma trwać pokolenia.  

Kluczowym wyzwaniem jest poziom zobowiązań bieżących wynikających ze   statutu Fundacji. Fundacja posiada stałe koszty (świadczenia dla beneficjentów   na edukację, leczenie, bieżące utrzymanie), które są całkowicie niezależne od   koniunktury giełdowej. Rodzina potrzebuje środków zarówno w czasie hossy,   jak i bessy.

Jeśli portfel byłby oparty wyłącznie na aktywach zmiennych (np. akcjach), a   rynek zaliczyłby głęboką korektę, Fundacja stanęłaby w obliczu tzw. ryzyka   sekwencji stóp zwrotu. Byłaby zmuszona do wyprzedawania aktywów po   zaniżonych wycenach, tylko po to, by uzyskać płynność na wypłaty. To   mechanizm „kanibalizacji kapitału” – raz sprzedane w dołku aktywa nie będą  już pracować na odbicie portfela w przyszłości.  Dlatego strategia Fundacji musi być defensywna lub struktura jej portfela musi   zakładać okresy dekoniuktury. Nie może polegać na założeniu „sprzedamy, gdy   urosną”. Musi łączyć aktywa wzrostowe z silnym fundamentem aktywów   generujących przewidywalny cash flow dzięki np. odsetkom lub czynszom,   który pokryje bieżące potrzeby beneficjentów bez konieczności naruszania   kapitału podstawowego w trudnych rynkowo momentach.  

2. Zasada Warrena Buffetta: Płynny bufor bezpieczeństwa  

Legendarny inwestor Warren Buffett w swoich listach do akcjonariuszy   wielokrotnie przyrównywał gotówkę do tlenu – nie myślimy o nim, gdy jest   dostępny, ale gdy go zabraknie, wszystko inne przestaje mieć znaczenie. Jego   "złota zasada" sugeruje stałe utrzymywanie około 10% majątku w aktywach o   najwyższej płynności i minimalnym ryzyku (gotówka, bony skarbowe, fundusze   rynku pieniężnego).  

W architekturze finansowej Fundacji Rodzinnej ten "bufor Buffetta" nie jest   straconym kosztem alternatywnym, lecz strategicznym bezpiecznikiem, który  pełni kluczową rolę:

• Gwarancja ciągłości świadczeń: Zabezpiecza środki na wypłaty dla   beneficjentów na kolejne 12–24 miesiące. Dzięki temu rodzina otrzymuje   obiecane wsparcie (np. na studia czy utrzymanie) terminowo, nawet jeśli  w danym roku spółki operacyjne nie wypłaciły dywidendy lub rynki   finansowe przechodzą załamanie.
• Ochrona przed wymuszoną sprzedażą: To najważniejsza funkcja bufora.   Chroni on przed koniecznością "panicznej sprzedaży" wartościowych,  długoterminowych aktywów (np. nieruchomości czy pakietów akcji) w   momencie dekoniunktury, tylko po to, by uzyskać płynność. Posiadanie   gotówki daje luksus przeczekania każdego kryzysu bez naruszania   struktury portfela głównego.

3. Bezpieczny Cash Flow: Rola Zabezpieczonego Private Debt  

W zrównoważonym portfelu Fundacji niezbędny jest „silnik”, który pracuje   niezależnie od koniunktury, generując przewidywalną gotówkę. Tę rolę idealnie

spełnia rynek długu prywatnego (Private Debt), a konkretnie jego   najbezpieczniejszy segment – dług uprzywilejowany zabezpieczony.  W przeciwieństwie do inwestycji w akcje (gdzie jesteśmy ostatni w kolejce do   majątku spółki), jako dłużnicy uprzywilejowani jesteśmy pierwsi do spłaty w   razie kłopotów pożyczkobiorcy. Dlaczego ta klasa aktywów może być  fundamentem budowania stabilności finansowej portfela aktywów dla Fundacji   Rodzinnej?

• Twarde zabezpieczenia i bezpieczne LTV: Profesjonalne finansowanie   typu Private Debt opiera się na twardych zabezpieczeniach na majątku  trwałym. Standardem są tu hipoteki wpisane na nieruchomościach.  Kluczowy jest tu wskaźnik LTV (Loan-to-Value) – zazwyczaj finansowanie   udzielane jest np. tylko do 50-60% wartości nieruchomości. Tworzy to   ogromny „bufor bezpieczeństwa” – nawet w czarnym scenariuszu i   spadku cen nieruchomości, kapitał Fundacji pozostaje w pełni pokryty   wartością aktywa.
• Regularność kontraktowa: W przeciwieństwie do dywidend, które   spółka może wypłacić, ale nie musi, odsetki od długu są zobowiązaniem  prawnym. Spływają one regularnie (np. miesięcznie), zapewniając  Fundacji płynność idealnie dopasowaną do harmonogramu wypłat  świadczeń dla beneficjentów.
• Brak zmienności: Wycena długu prywatnego nie podlega codziennym,   emocjonalnym wahaniom giełdowym. Wartość inwestycji rośnie liniowo   wraz z naliczanymi odsetkami. Dzięki temu wartość aktywów netto   Fundacji jest stabilna, co ułatwia planowanie długoterminowe i daje   komfort psychiczny Fundatorowi.

4. Przykładowa alokacja: strategia trzech równych filarów   (struktura 3x30)  

Traktując Fundację Rodzinną jako profesjonalny fundusz, warto zastosować  przejrzystą i zdyscyplinowaną strategię dywersyfikacji. Po odjęciu 10-  procentowego bufora płynnościowego, pozostały kapitał możemy podzielić po   równo pomiędzy trzy kluczowe klasy aktywów. Każda z nich pełni w portfelu   odmienną, ściśle zdefiniowaną funkcję:

1. Nieruchomości (~30%): Filar Ochrony Wartości. Nieruchomości  (zarówno komercyjne, jak i mieszkaniowe czy gruntowe) stanowi „kotwicę” portfela. Ich główną rolą jest ochrona kapitału przed   inflacją w bardzo długim horyzoncie czasowym. Dla polskiego inwestora   majątek nieruchomy ma też wymiar psychologiczny – jest namacalnym   symbolem dorobku, który najłatwiej mentalnie przekazać kolejnym   pokoleniom jako „ojcowiznę” czy bazę rodową.  
2. Private Debt / Senior Secured (~30%): Filar Stałego Dochodu. To   „pracująca” część portfela, odpowiedzialna za generowanie bieżącej  płynności. W przeciwieństwie do nieruchomości (które generują też  koszty utrzymania) czy akcji (których sprzedaż w dołku boli), bezpieczny   dług prywatny dostarcza regularnych odsetek. To właśnie ten filar może  finansować bieżące potrzeby beneficjentów oraz koszty funkcjonowania   Fundacji, bez konieczności naruszania kapitału.
3. Akcje i Fundusze Indeksowe (~30%): Filar Wzrostu. Ekspozycja na   globalne rynki. Zadaniem tej części portfela nie jest generowanie   dywidendy „tu i teraz”, lecz maksymalizacja wzrostu wartości majątku w   długiej perspektywie czasowej. Ta część portfela, która ma za zadanie   znacząco pobić inflację i zbudować skalę kapitału w przyszłości,  wykorzystując potencjał gospodarki światowej.
4. Gotówka i Ekwiwalenty (~10%): Bufor Strategiczny. Wspomniana   wcześniej „poduszka finansowa”. Zapewnia ona nie tylko bieżącą  płynność, ale daje Fundacji tzw. opcjonalność – możliwość okazyjnego   zakupu aktywów, gdy na rynku pojawi się panika i ceny spadną (np. krach   na giełdzie lub okazje na rynku nieruchomości).

5. Dopasowanie strategii dywersyfikacji indywidualnie pod   daną Fundację Rodzinną  

Warto podkreślić, że przedstawiona struktura „3x30” stanowi punkt wyjścia,   dążący do idealnej równowagi między generowaniem bieżącej gotówki (cash   flow), ochroną wartości a potencjałem wzrostu. W praktyce, ostateczna waga   każdego z filarów powinna być elastycznie dostosowana do specyficznego etapu   życia Fundacji oraz potrzeb beneficjentów:

• Scenariusz Rentierski (Nacisk na bieżące nadwyżki gotówkowe): Jeśli  beneficjenci są liczni i w dużej mierze polegają na wypłatach z Fundacji   do finansowania bieżącego życia, portfel powinien zostać przeważony w   stronę Private Debt i Nieruchomości komercyjnych. Zwiększa to bezpieczeństwo regularnych wypłat kosztem niższego (ale wciąż  obecnego) potencjału wzrostu wartości w długim terminie.
• Scenariusz Akumulacji (Nacisk na Wzrost): W sytuacji, gdy Fundacja   ma służyć głównie dalekiej przyszłości (np. zabezpieczeniu małoletnich  wnuków), a bieżące zapotrzebowanie na gotówkę jest niskie, zasadne jest   zwiększenie Filaru Wzrostu (Akcji) nawet do 50-60%. Pozwala to w pełni  wykorzystać procent składany, akceptując większą zmienność wycen w   krótkim terminie.
• Specyfika Polskich Fundacji (Koncentracja): Należy też pamiętać, że  wiele polskich Fundacji Rodzinnych posiada w swoich aktywach udziały  w firmie rodzinnej. Stanowią one de facto gigantyczną,  niezdywersyfikowaną pozycję w „Filarze Wzrostu”. W takim przypadku,   pozostała, płynna część majątku powinna być inwestowana znacznie   bezpieczniej (głównie Private Debt i Obligacje), aby równoważyć ryzyko   biznesowe związane z firmą matką

Podsumowanie  

Idealna strategia dla Fundacji Rodzinnej to taka, która pozwala Fundatorowi   spać spokojnie. Model oparty na trzech równych filarach – Nieruchomościach,  Private Debt i Akcjach – wsparty buforem gotówkowym, to klasyczna definicja   mądrej dywersyfikacji.  

Taka konstrukcja zapewnia klarowny podział zadań: Akcje odpowiadają za   długoterminowy wzrost wartości majątku, podczas gdy Nieruchomości i   Private Debt wspólnie realizują cel dochodowy, zapewniając stały,  przewidywalny strumień gotówki. To kompletny ekosystem finansowy, gotowy   na wyzwania kolejnych dekad.  

Jak wspomnieliśmy w artykule, rynek długu prywatnego (Private Debt) może  stanowić kluczowy filar płynnościowy dla Fundacji Rodzinnej, zapewniając  regularne przepływy niezależne od koniunktury gospodarczej i giełdowej.  

W Private Debt Partners specjalizujemy się w selekcji i zarządzaniu projektami   na rynku długu prywatnego. Jeśli są Państwo zainteresowani poszerzeniem   wiedzy w tym zakresie, zapraszamy do rozmowy o możliwościach  dywersyfikacji majątku Fundacji w oparciu o rynek Private Debt.