Fundacja Rodzinna: korzyści podatkowe

1. Główna zasada: Odroczenie opodatkowania –   efekt kuli śnieżnej  

Największą zaletą Fundacji Rodzinnej jest mechanizm odroczenia podatku   dochodowego, który w świecie finansów działa jak potężna dźwignia  inwestycyjna.  

Na czym to polega?

Fundacja Rodzinna korzysta z tzw. zwolnienia   podmiotowego z CIT. Oznacza to, że co do zasady nie jest podatnikiem podatku   dochodowego w zakresie swojej działalności statutowej. W praktyce Fundacja   działa jak „podatkowy sejf” – dopóki zyski nie są konsumowane (wypłacane  beneficjentom), ale reinwestowane, są one w 100% zwolnione z danin   publicznych.  

Dwie kluczowe przewagi tego modelu:  

1. Reinwestycja kwot brutto: Gdy inwestujesz prywatnie, każdy zysk (np.   dywidenda ze spółki, odsetki z lokaty, zysk ze sprzedaży akcji) jest   natychmiast pomniejszany o 19% „podatku Belki”. Oznacza to, że na   kolejną inwestycję przeznaczasz tylko 81% wypracowanego kapitału.  Fundacja Rodzinna reinwestuje pełne 100% zysku. Te "zaoszczędzone" 19%, które normalnie oddałbyś fiskusowi, w Fundacji pracuje na Twój   dalszy zysk.  
2. Efekt procentu składanego: Dzięki temu, że podstawa inwestycji nie jest   uszczuplana o podatki, z każdym rokiem baza kapitałowa rośnie szybciej   niż w przypadku inwestowania prywatnego. W perspektywie 10 czy 20   lat, różnica w zgromadzonym majątku między inwestowaniem przez  Fundację a inwestowaniem prywatnym może wynosić kilkadziesiąt  procent na korzyść Fundacji.  

Kiedy pojawia się podatek?

Fiskus upomina się o swoją część dopiero na   samym końcu – w momencie wypłaty świadczeń beneficjentom (transferu   pieniędzy na cele prywatne). Do tego czasu Fundacja obraca kapitałem brutto,   co czyni ją bezkonkurencyjnym narzędziem do budowania wielopokoleniowego   majątku.  

2. Dozwolona działalność gospodarcza (Zwolniona   z CIT)  

Aby korzystać z dobrodziejstwa zwolnienia podatkowego, Fundacja Rodzinna musi działać w ściśle określonych ramach. Ustawodawca stworzył tzw. katalog   zamknięty aktywności (Art. 5 Ustawy).  

W uproszczeniu: Fundacja ma być „pasywnym inwestorem”, a nie podmiotem  aktywnie prowadzącym bieżącą działalność gospodarczą.  

Dozwolona (i nieopodatkowana na bieżąco) działalność obejmuje m.in.:  

• Działalność holdingowa i inwestycyjna: Zbywanie mienia (akcje,   udziały), przystępowanie do spółek handlowych i funduszy   inwestycyjnych, a także obrót papierami wartościowymi (akcje,   obligacje).
  
  • Warunek: Nie może to nosić znamion działalności handlowej w  rozumieniu ciągłym (np. flippowanie mieszkań).  
• Zarządzanie Nieruchomościami: Najem i dzierżawa nieruchomości  oraz innych składników majątku (np. maszyn).
• Finansowanie wewnątrzgrupowe: Udzielanie pożyczek, ale wyłącznie beneficjentom lub spółkom, w których Fundacja posiada udziały.  
• Pozostałe: Obrót walutami (w celu dokonywania płatności), gospodarka leśna i rolna

Ważne: Jeśli Fundacja wykroczy poza ten katalog (np. zacznie produkować  meble, świadczyć usługi doradcze lub prowadzić sklep), zapłaci sankcyjny   podatek w wysokości 25% CIT.  

3. Opodatkowanie wypłat dla Beneficjentów  

Kiedy Fundacja decyduje się wypłacić środki beneficjentom, pojawia się  opodatkowanie, które jest jednak bardzo atrakcyjne w porównaniu do   standardowych modeli.

A. Podatek po stronie Fundacji (CIT)  

W momencie przekazania świadczenia (pieniędzy, mienia) beneficjentowi,   Fundacja płaci zryczałtowany podatek CIT w wysokości 15%.  

B. Podatek po stronie Beneficjenta (PIT)  

To tutaj kryje się największa korzyść dla najbliższej rodziny. Wysokość  podatku PIT zależy od stopnia pokrewieństwa z Fundatorem:

4. Brak Daniny Solidarnościowej

Wypłaty z Fundacji Rodzinnej nie wliczają się do podstawy opodatkowania daniną solidarnościową.

Oznacza to, że beneficjenci otrzymujący nawet wielomilionowe wypłaty nie płacą dodatkowych 4% podatku, który normalnie obciąża osoby zarabiające powyżej 1 mln zł rocznie (np. ze sprzedaży udziałów czy dywidend w klasycznym modelu).

5. Korzyść przy sprzedaży firmy

Fundacja Rodzinna to obecnie najkorzystniejszy w polskim prawie wehikuł do przeprowadzenia transakcji sprzedaży biznesu (tzw. exitu). Dla przedsiębiorcy, który budował firmę przez lata, różnica w ostatecznym wyniku finansowym może być gigantyczna.

W modelu tradycyjnym (sprzedaż prywatna), przedsiębiorca oddaje fiskusowi 19% dochodu (plus ewentualnie 4% daniny solidarnościowej). W modelu z Fundacją, cała kwota transakcji zostaje w rodzinie.

Jak wygląda ten proces krok po kroku?

1. Aport udziałów: Fundator wnosi udziały swojej spółki operacyjnej do Fundacji Rodzinnej jako wkład na fundusz założycielski lub mienie fundacji. Operacja ta jest co do zasady neutralna podatkowo.
2. Sprzedaż Inwestorowi: To Fundacja (a nie Fundator osobiście) staje się stroną umowy sprzedaży udziałów na rzecz zewnętrznego inwestora.
3. Brak Podatku (0%): Zysk ze sprzedaży udziałów przez Fundację korzysta ze zwolnienia z podatku CIT. Zamiast płacić 19% podatku od dochodu ze sprzedaży Spółki Fundacja nie płaci nic.
4. Pełna Reinwestycja: Cała kwota brutto ze sprzedaży (100% ceny) pozostaje na koncie Fundacji. Dzięki temu baza kapitałowa służąca do dalszych inwestycji (np. w nieruchomości, obligacje, giełdę) jest znacznie wyższa niż w przypadku sprzedaży prywatnej.
5. Odroczony Podatek: 15% CIT płacone jest dopiero w odległej przyszłości i tylko od tej części, którą Fundacja faktycznie wypłaci beneficjentom na konsumpcję prywatną.

Ważne zastrzeżenie: Klauzula obejścia prawa

Należy pamiętać, że Fundacja Rodzinna musi służyć realnej sukcesji i gromadzeniu majątku, a nie być sztucznym tworem służącym wyłącznie jednorazowej optymalizacji podatkowej.

Jeśli założysz Fundację "na pięć minut" przed podpisaną już umową sprzedaży, tylko po to, by uniknąć podatku, organy skarbowe mogą zastosować klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR). 

Rekomendacja: Wniesienie udziałów do Fundacji powinno nastąpić z odpowiednim wyprzedzeniem przed planowaną transakcją sprzedaży, a struktura musi mieć uzasadnienie ekonomiczne i sukcesyjne, a nie tylko podatkowe.

6. Pułapki: Ukryte zyski

To jeden z najbardziej newralgicznych punktów ustawy, na który należy uważać przy bieżącym zarządzaniu Fundacją. Ustawodawca wprowadził szeroką definicję „ukrytych zysków”, aby uszczelnić system i zapobiec wyprowadzaniu pieniędzy z Fundacji bez podatku pod pretekstem sztucznych kosztów.

Zasada jest prosta: Wszelkie świadczenia na rzecz beneficjentów (bezpośrednio lub pośrednio), które nie są oficjalną wypłatą statutową, są traktowane jak wypłata zysku i opodatkowane.

Opodatkowaniu 15% CIT (płatnym przez Fundację) podlegają w szczególności:

• Koszty finansowania od Beneficjentów: Odsetki, prowizje i inne opłaty od pożyczek udzielonych Fundacji przez beneficjenta, fundatora lub podmiot z nimi powiązany.
  
  • Przykład: Fundator pożycza Fundacji 1 mln zł na inwestycję i ustala oprocentowanie 10%. Odsetki, które Fundacja wypłaca Fundatorowi, są dla niej „ukrytym zyskiem” i podlegają opodatkowaniu 15% CIT (mimo że w zwykłej spółce z o.o. byłyby kosztem)
• Świadczenia o charakterze niematerialnym: Usługi doradcze, księgowe, badanie rynku, usługi prawne, reklamowe, zarządcze – kupowane przez Fundację od beneficjenta/fundator.
  
  • Pułapka: Popularny model „fakturowania spółki” przez właściciela za doradztwo tutaj nie zadziała. Jeśli beneficjent wystawi fakturę Fundacji za „doradztwo inwestycyjne”, kwota tej faktury zostanie opodatkowana 15% CIT.
• Prywatne korzystanie z majątku Fundacji: Wydatki na składniki majątku (oraz ich amortyzacja), które są wykorzystywane przez beneficjentów do celów osobistych.
  
  • Przykład: Fundacja kupuje luksusowy samochód lub apartament nad morzem. Jeśli te aktywa są udostępniane synowi fundatora do celów prywatnych (wakacje, dojazdy na uczelnię), Fundacja zapłaci 15% podatku od wartości tego świadczenia lub odpisów amortyzacyjnych.
• Darowizny i inne nieodpłatne świadczenia: Wszelkie darowizny (pieniężne i rzeczowe) przekazane na rzecz beneficjentów, które nie wynikają wprost z ustalonych w statucie zasad wypłaty świadczeń.
• Transakcje nierynkowe: Różnica między wartością rynkową transakcji a ustaloną ceną, jeśli Fundacja sprzedaje coś beneficjentowi taniej lub kupuje od niego drożej niż wynosi cena rynkowa.

Wniosek: Relacje między Fundacją a jej beneficjentami powinny być transparentne. Próba „wrzucenia w koszty” wydatków beneficjenta wewnątrz Fundacji jest nieopłacalna, ponieważ automatycznie aktywuje podatek, którego w założeniu chcieliśmy uniknąć.

Podsumowanie korzyści

• Brak podatku od bieżących dochodów z inwestycji (dywidendy, odsetki, najem) – mechanizm odroczenia.
• Brak podatku przy sprzedaży udziałów/akcji (po upływie odpowiedniego czasu dla uniknięcia klauzuli obejścia prawa).
• Niskie efektywne opodatkowanie wypłat dla najbliższej rodziny (tylko 15% CIT, brak PIT).
• Zwolnienie z daniny solidarnościowej (oszczędność 4% powyżej 1 mln zł dochodu).
• Możliwość elastycznego kształtowania statutu i zasad wypłat.

Fundacja Rodzinna pozwala na reinwestycję 100% wypracowanych odsetek, co znacząco przyspiesza efekt procentu składanego. Aby w pełni wykorzystać ten mechanizm, warto oprzeć część portfela o aktywa generujące regularne, przewidywalne odsetki.

W Private Debt Partners specjalizujemy się w selekcji i zarządzaniu projektami na rynku długu prywatnego. Jeśli są Państwo zainteresowani poszerzeniem wiedzy w tym zakresie, zapraszamy do rozmowy o możliwościach dywersyfikacji majątku Fundacji w oparciu o rynek Private Debt.